Pelancaran Dasar dan Pelan Tindakan Kecekapan Tenaga Negara 2026-2035 (NEEAP 2.0) mungkin kedengaran teknikal, tetapi kepentingannya sebenarnya dekat dengan kehidupan seharian rakyat.
Daripada bil elektrik isi rumah dan kos operasi kilang sehingga kemampuan negara menyediakan bekalan tenaga mencukupi untuk pembangunan masa depan, persoalan mengenai bagaimana Malaysia menggunakan tenaga semakin penting.
Selama ini, perbincangan mengenai peralihan tenaga banyak berkisar kepada bagaimana negara boleh menghasilkan lebih banyak tenaga bersih, termasuk solar dan sumber boleh baharu lain.
Namun, menghasilkan lebih banyak tenaga hanyalah sebahagian daripada penyelesaian. Persoalan yang tidak kurang penting ialah berapa banyak tenaga yang sebenarnya diperlukan dan berapa banyak pula yang boleh dijimatkan melalui penggunaan lebih cekap.
Di sinilah NEEAP 2.0 mempunyai kepentingan tersendiri.
Sasaran penjimatan kumulatif 815,000 terajoule (TJ) sehingga 2035, yang menurut Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air (PETRA) menyamai hampir dua tahun keperluan bekalan elektrik seluruh Semenanjung Malaysia, memberi gambaran mengenai besarnya potensi tenaga yang boleh dijimatkan.
Dalam bahasa mudah, tenaga yang tidak dibazirkan bermakna negara tidak perlu menghasilkan jumlah tenaga tambahan yang sama untuk memenuhi permintaan.
Ini penting ketika permintaan elektrik Malaysia dijangka terus berkembang selari dengan pembangunan ekonomi, pertambahan pusat data, penggunaan kenderaan elektrik, perkembangan industri berteknologi tinggi serta peningkatan penggunaan peralatan elektrik dalam kehidupan harian.
Kecekapan tenaga dengan itu bukan lagi sekadar agenda alam sekitar tetapi sebahagian daripada persoalan keselamatan tenaga negara.
Lebih cekap penggunaan tenaga, semakin rendah tekanan untuk menambah kapasiti penjanaan, rangkaian penghantaran dan infrastruktur berkaitan pada kadar yang terlalu pantas.
Bagi industri pula, tenaga merupakan antara komponen kos operasi yang penting.
Penggunaan mesin lebih cekap, sistem penyejukan yang baik, bangunan pintar serta teknologi pengurusan tenaga boleh membantu mengurangkan kos dalam jangka panjang, sekali gus meningkatkan daya saing syarikat Malaysia.
Sebab itu sasaran NEEAP 2.0 untuk menjana penjimatan tenaga bersih RM85 bilion dan menarik RM36 bilion pelaburan swasta tidak seharusnya dilihat sebagai angka semata-mata.
Jika dilaksanakan dengan berkesan, perbelanjaan untuk meningkatkan kecekapan tenaga boleh mewujudkan satu rantaian ekonomi baharu melibatkan teknologi, kejuruteraan, audit tenaga, pengubahsuaian bangunan, peralatan cekap tenaga dan tenaga kerja berkemahiran.
Unjuran kira-kira 29,000 pekerjaan baharu menunjukkan peralihan tenaga juga mempunyai dimensi pekerjaan yang semakin besar.
Bagi rakyat, persoalannya lebih mudah: adakah dasar ini akhirnya membantu mereka menggunakan elektrik dengan lebih cekap dan mengawal perbelanjaan tenaga?
Kecekapan tenaga tidak semestinya bermaksud pengguna perlu mengurangkan keselesaan atau penggunaan secara drastik. Sebaliknya, matlamatnya ialah mendapatkan hasil yang sama dengan penggunaan tenaga lebih rendah melalui peralatan, bangunan dan teknologi yang lebih cekap.
Namun, cabaran terbesar NEEAP 2.0 bermula selepas pelancarannya.
Pelaburan awal untuk membeli peralatan cekap tenaga atau menaik taraf kilang dan bangunan boleh menjadi tinggi, khususnya kepada perusahaan kecil dan sederhana serta isi rumah berpendapatan sederhana dan rendah.
Tanpa insentif, pembiayaan yang mudah serta kesedaran mengenai pulangan jangka panjang, pengguna mungkin memilih peralatan lebih murah walaupun menggunakan lebih banyak tenaga.
Begitu juga dengan sektor industri. Sasaran besar hanya boleh dicapai jika syarikat melihat kecekapan tenaga sebagai pelaburan yang mempunyai pulangan dan bukan sekadar kos tambahan untuk mematuhi dasar kerajaan.
Kerajaan juga perlu memastikan manfaat peralihan ini tidak hanya dinikmati syarikat besar yang mempunyai kemampuan modal untuk menukar teknologi dan melakukan pengubahsuaian.
Jika kecekapan tenaga mahu dibudayakan merentas masyarakat, akses kepada teknologi dan peralatan cekap tenaga perlu menjadi semakin mampu milik kepada pengguna biasa.
Satu lagi ukuran kejayaan ialah sama ada RM36 bilion pelaburan swasta yang disasarkan benar-benar dapat diterjemahkan kepada projek, teknologi dan pekerjaan dalam negara.
Malaysia mempunyai tempoh sehingga 2035 untuk membuktikannya.
Pada akhirnya, kejayaan NEEAP 2.0 tidak boleh diukur hanya berdasarkan jumlah dasar, kempen atau program yang dilaksanakan.
Ukuran paling bermakna ialah sama ada kilang menggunakan tenaga lebih rendah untuk menghasilkan produk yang sama, bangunan menggunakan elektrik dengan lebih cekap dan isi rumah memperoleh manfaat daripada teknologi yang mengurangkan penggunaan tenaga.
Jika sasaran itu dapat dicapai, manfaatnya bukan sahaja pengurangan pelepasan karbon sebanyak 26 juta tan karbon dioksida menjelang 2035.
Lebih penting, Malaysia boleh mempunyai sistem tenaga yang lebih cekap, kos ekonomi yang lebih terkawal dan keupayaan lebih kukuh untuk memenuhi permintaan tenaga masa depan tanpa bergantung semata-mata kepada pembinaan kapasiti penjanaan baharu.
Dalam konteks itu, NEEAP 2.0 bukan sekadar pelan untuk menjimatkan elektrik.
Ia adalah persoalan bagaimana Malaysia mahu menggunakan setiap unit tenaga dengan lebih bijak ketika membina ekonomi untuk dekad akan datang. -MalayaDailyToday
