KUALA LUMPUR – Harga minyak mentah dunia yang melepasi AS$100 setong kembali menimbulkan kebimbangan terhadap kos sara hidup, terutama apabila kenaikan harga tenaga berpotensi meningkatkan kos pengangkutan, penghantaran barangan dan operasi perniagaan.
Penanda aras minyak mentah Brent ditutup pada AS$104.28 setong pada 8 Oktober lalu, meningkat AS$4.08 dalam sehari, ketika ketegangan di Asia Barat dan gangguan bekalan minyak mencetuskan kebimbangan pasaran.
Perkembangan itu memberi tekanan kepada pasaran tenaga global ketika risiko gangguan bekalan dan ketidaktentuan geopolitik masih berlarutan.
Reuters melaporkan kebimbangan terhadap bekalan dari Asia Barat serta gangguan pengeluaran minyak di Teluk Mexico turut menyumbang kepada kenaikan harga.
Di Malaysia, persoalan utama ialah sejauh mana mekanisme subsidi bahan api sedia ada dapat melindungi pengguna daripada kesan turun naik harga minyak dunia.
Bagi tempoh 8 hingga 14 Oktober, harga RON95 tanpa subsidi meningkat 15 sen kepada RM4.67 seliter, manakala RON97 turut naik 15 sen kepada RM5.15 seliter.
Bagaimanapun, harga RON95 di bawah program BUDI MADANI RON95 (BUDI95) kekal RM1.99 seliter bagi pengguna yang layak. Harga diesel tanpa subsidi di Semenanjung Malaysia pula kekal RM5.27 seliter, berbanding RM2.10 seliter bagi penerima subsidi diesel yang layak.
Kementerian Kewangan memaklumkan kenaikan harga petrol tanpa subsidi itu berlaku ketika harga minyak mentah dunia kekal tinggi dan bekalan produk petroleum bertapis di pasaran antarabangsa mengalami tekanan.
Menurut kementerian itu, tekanan harga semakin tertumpu kepada produk petroleum bertapis susulan langkah China menggantung sebahagian besar eksport bahan api bagi Oktober, sekali gus mengehadkan bekalan ke pasaran antarabangsa.
Subsidi masih jadi pelindung, tetapi ada hadnya
Pengekalan harga RON95 pada RM1.99 seliter memberi perlindungan langsung kepada pengguna yang layak daripada kenaikan harga pasaran.
Pada harga tanpa subsidi RM4.67 seliter, perbezaannya ialah RM2.68 bagi setiap liter RON95 berbanding harga yang dibayar penerima BUDI95.
Bagaimanapun, perlindungan itu tidak bermakna rakyat bebas sepenuhnya daripada kesan kenaikan harga minyak dunia.
Walaupun harga petrol bersubsidi kekal, perniagaan masih berdepan kemungkinan peningkatan kos bahan mentah, pengangkutan, pembungkusan dan penghantaran jika tekanan harga tenaga berlarutan.
Kos tambahan itu berpotensi mempengaruhi harga barangan dan perkhidmatan, bergantung pada tahap pendedahan setiap industri kepada bahan api serta keupayaan syarikat menyerap peningkatan perbelanjaan.
Golongan yang tidak layak menerima subsidi juga berdepan kesan lebih langsung apabila perlu membayar harga bahan api mengikut kadar tanpa subsidi.
Bagi pengguna diesel, perbezaan antara harga bersubsidi dengan harga pasaran turut memberi kesan kepada perbelanjaan operasi, khususnya bagi mereka yang menggunakan kenderaan diesel untuk menjalankan aktiviti harian atau perniagaan.
Harga minyak naik, adakah harga barang turut meningkat?
Kenaikan harga minyak tidak semestinya menyebabkan semua harga barangan meningkat serta-merta. Kesannya bergantung pada tempoh kenaikan, kos logistik, kadar pertukaran mata wang dan kemampuan pengeluar serta peniaga menyerap kos tambahan.
Namun, jika harga tenaga kekal tinggi untuk tempoh panjang, tekanan terhadap kos pengeluaran dan pengedaran boleh menjadi semakin ketara.
Bagi isi rumah, keadaan itu boleh mengecilkan lebihan pendapatan selepas perbelanjaan keperluan asas, terutama jika kenaikan harga barangan berlaku ketika pendapatan tidak berubah.
Perniagaan kecil pula mungkin terpaksa memilih antara menyerap kos tambahan, mengurangkan margin keuntungan atau melaraskan harga jualan.
Oleh itu, perkembangan harga minyak global bukan sekadar isu pasaran komoditi, tetapi turut mempunyai kaitan dengan kuasa beli rakyat dan daya tahan perniagaan tempatan.
Berapa lama subsidi mampu menampung tekanan harga?
Persoalan seterusnya ialah kemampuan kerajaan mengekalkan perlindungan kepada pengguna sekiranya harga minyak dunia terus meningkat.
Subsidi membantu mengurangkan kesan kenaikan harga kepada pengguna yang layak, tetapi ia juga melibatkan perbelanjaan kerajaan. Keperluan untuk mengekalkan bantuan itu perlu diseimbangkan dengan kedudukan kewangan negara serta keperluan perbelanjaan awam yang lain.
Pada masa sama, harga minyak mentah yang tinggi tidak semestinya diterjemahkan secara langsung kepada kenaikan harga petrol pada kadar sama kerana harga runcit turut dipengaruhi kos penapisan, bekalan produk petroleum bertapis dan mekanisme penetapan harga tempatan.
Buat masa ini, harga RON95 bersubsidi kekal pada RM1.99 seliter bagi penerima yang layak, meskipun harga tanpa subsidi meningkat.
Bagaimanapun, perkembangan pasaran minyak global dan pengumuman harga bahan api mingguan akan terus menjadi perhatian pengguna serta sektor perniagaan.
Bagi rakyat, cabaran sebenar bukan hanya berapa tinggi harga minyak dunia boleh meningkat, tetapi sejauh mana perlindungan sedia ada mampu mengekalkan perbelanjaan harian pada tahap yang mampu ditanggung sekiranya tekanan kos berterusan. -MalayaDailyToday
